نسبتهای مالی مثل علائم حیاتی بدناند: هیچکدام بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد، اما کنار هم نشان میدهند شرکت سالم است یا نه. در این مقاله ده نسبت پرکاربرد را با زبان ساده مرور میکنیم.
نکته: عدد «خوب» برای هر نسبت به صنعت بستگی دارد. همیشه نسبتها را با سالهای قبل خود شرکت و با شرکتهای همصنعت مقایسه کنید.
نسبتهای نقدینگی: آیا بدهیهای کوتاهمدت را میتوانیم بدهیم؟
۱. نسبت جاری
فرمول: داراییهای جاری ÷ بدهیهای جاری
یعنی در برابر هر ریال بدهی کوتاهمدت، چند ریال دارایی کوتاهمدت داریم. معمولاً عددی نزدیک یا بالاتر از ۱٫۵ آرامشبخش است؛ زیر ۱ یعنی باید با دقت به نقدینگی نگاه کرد.
۲. نسبت آنی
فرمول: (داراییهای جاری − موجودی کالا) ÷ بدهیهای جاری
سختگیرانهتر از نسبت جاری است، چون موجودی کالا را کنار میگذارد؛ موجودی همیشه سریع به پول تبدیل نمیشود.
اینفوگرافیک تعاملی
نسبتهای نقدینگی را امتحان کنید
عددها به میلیارد ریالاند. ببینید موجودی کالا چطور نسبت آنی را پایین میکشد.
بدون فروش موجودی کالا، از هر ۱۰۰ ریال بدهی جاری فقط ۹۰ ریال پوشش دارد.
نسبتهای سودآوری: آیا کار ما ارزش ایجاد میکند؟
۳. حاشیهٔ سود ناخالص
فرمول: سود ناخالص ÷ فروش
نشان میدهد از هر ریال فروش، پس از کسر بهای تمامشده چقدر باقی میماند. کاهش آن معمولاً یعنی بهای مواد بالا رفته و قیمت فروش همراه آن تنظیم نشده است.
۴. حاشیهٔ سود خالص
فرمول: سود خالص ÷ فروش
سهم سود نهایی از هر ریال فروش، پس از همهٔ هزینهها و مالیات.
۵. بازده داراییها
فرمول: سود خالص ÷ جمع داراییها
میگوید داراییهای شرکت چقدر خوب به کار گرفته شدهاند.
۶. بازده حقوق مالکانه
فرمول: سود خالص ÷ حقوق مالکانه
بازدهی که سهامداران از سرمایهٔ خود گرفتهاند. در شرایط تورمی، آن را با نرخ تورم و سود سپرده مقایسه کنید.
نسبتهای فعالیت: پول با چه سرعتی میچرخد؟
۷. دورهٔ وصول مطالبات
فرمول: (مطالبات تجاری ÷ فروش نسیه) × ۳۶۵
بهطور میانگین چند روز طول میکشد پول فروش را بگیریم. افزایش آن، پول نقد را حبس میکند.
۸. دورهٔ گردش موجودی
فرمول: (موجودی کالا ÷ بهای تمامشدهٔ کالای فروشرفته) × ۳۶۵
کالا بهطور میانگین چند روز در انبار میماند.
نسبتهای اهرمی: چقدر به بدهی تکیه کردهایم؟
۹. نسبت بدهی
فرمول: جمع بدهیها ÷ جمع داراییها
سهم داراییهایی که با پول دیگران (وام و بستانکاران) تأمین شده است.
۱۰. پوشش هزینهٔ بهره
فرمول: سود عملیاتی ÷ هزینهٔ بهره
سود عملیاتی چند برابر هزینهٔ بهرهٔ وامهاست. عدد پایین یعنی بخش بزرگی از سود صرف بهره میشود.
از کجا شروع کنیم؟
اگر وقت کمی دارید، فقط سه نسبت را هر ماه دنبال کنید: نسبت جاری، دورهٔ وصول مطالبات و حاشیهٔ سود خالص. برای محاسبهٔ سریع، از ابزار رایگان سنجش سلامت مالی استفاده کنید؛ عددها را وارد کنید و تفسیر هر نسبت را به زبان ساده ببینید.
