نقطهٔ سربهسر میزان فروشی است که در آن درآمد دقیقاً با همهٔ هزینهها برابر میشود: نه سود، نه زیان. دانستن این عدد به صاحب کسبوکار میگوید حداقل چقدر باید بفروشد تا ضرر نکند.
دو نوع هزینه
- هزینههای ثابت: با تعداد فروش تغییر نمیکنند؛ مثل اجاره، حقوق ثابت و اشتراک نرمافزار.
- هزینههای متغیر: به ازای هر واحد فروش ایجاد میشوند؛ مثل مواد اولیه، بستهبندی و کارمزد فروش.
فرمول
حاشیهٔ مشارکت هر واحد = قیمت فروش هر واحد − هزینهٔ متغیر هر واحد
نقطهٔ سربهسر (تعداد) = هزینههای ثابت ماهانه ÷ حاشیهٔ مشارکت هر واحد
حاشیهٔ مشارکت یعنی هر واحد فروش، پس از پوشش هزینهٔ خودش، چقدر به پوشش هزینههای ثابت «کمک» میکند.
مثال: یک کافهٔ کوچک
| قلم | مبلغ (تومان) |
|---|---|
| هزینههای ثابت ماهانه (اجاره، حقوق، قبوض) | ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| قیمت فروش هر فنجان | ۹۰٬۰۰۰ |
| هزینهٔ متغیر هر فنجان (قهوه، شیر، لیوان) | ۳۰٬۰۰۰ |
| حاشیهٔ مشارکت هر فنجان | ۶۰٬۰۰۰ |
نقطهٔ سربهسر = ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۶۰٬۰۰۰ = ۲٬۰۰۰ فنجان در ماه، یعنی حدود ۶۷ فنجان در روز (با ۳۰ روز کاری).
از فنجان ۲٬۰۰۱ به بعد، هر فنجان ۶۰ هزار تومان سود میسازد.
اینفوگرافیک تعاملی
عددهای کافه را عوض کنید
قیمت یا هزینه را تغییر دهید و ببینید نقطهٔ سربهسر کجا میرود.
با این عددها باید هر ماه ۲٬۰۰۰ فنجان بفروشید، یعنی حدود ۶۷ فنجان در روز.
چطور نقطهٔ سربهسر را پایین بیاوریم؟
- افزایش قیمت (اگر بازار بپذیرد): حاشیهٔ مشارکت بیشتر میشود.
- کاهش هزینهٔ متغیر: خرید عمده، کاهش ضایعات.
- کاهش هزینهٔ ثابت: مذاکرهٔ اجاره، بهینهسازی شیفتها.
- فروش ترکیبی: محصولاتی با حاشیهٔ بالاتر را بیشتر بفروشید.
در تورم مراقب باشید
در شرایط تورمی، هزینههای متغیر سریع بالا میروند. نقطهٔ سربهسر را هر ماه دوباره حساب کنید؛ عدد سه ماه پیش ممکن است دیگر درست نباشد.
خودتان حساب کنید
با ماشینحساب رایگان نقطهٔ سربهسر عددهای کسبوکارتان را وارد کنید و نمودار درآمد و هزینه را همان لحظه ببینید.
