پایان هر ماه، ماندهٔ حساب بانکی در صورتحساب بانک با ماندهٔ همان حساب در دفاتر شرکت مقایسه میشود. تقریباً هیچوقت این دو عدد از اول یکی نیستند، و این لزوماً به معنی خطا نیست. صورت مغایرت بانکی فاصلهٔ این دو عدد را توضیح میدهد.
چرا مغایرت پیش میآید؟
- چکهای صادرشدهای که هنوز به بانک نرسیدهاند: در دفاتر کسر شدهاند، اما بانک هنوز پرداخت نکرده است.
- واریزهای در راه: پولی که در دفاتر ثبت شده ولی هنوز در صورتحساب بانک نیامده است.
- کارمزدها و سودهای بانکی: بانک ثبت کرده، اما حسابداری هنوز از آن خبر ندارد.
- چکهای برگشتی: بانک برگشت زده، ولی در دفاتر هنوز «وصولشده» است.
- خطای ثبت: جابهجایی رقمها، ثبت تکراری یا ثبت در حساب بانکی اشتباه.
پنج قدم مغایرتگیری
- صورتحساب بانک و دفتر معین بانک را برای یک بازهٔ یکسان آماده کنید. هر دو را به اکسل ببرید.
- اقلام مشترک را تطبیق دهید. هر ردیف بانک را با ردیف هممبلغ و همتاریخ در دفاتر علامت بزنید.
- اقلام باقیمانده را دستهبندی کنید: فقط در بانک، یا فقط در دفاتر.
- صورت مغایرت را تنظیم کنید (جدول زیر).
- برای اقلامی که فقط در بانک هستند سند اصلاحی بزنید و اقلام در راه را ماه بعد پیگیری کنید.
مثال عددی
| شرح | مبلغ (ریال) |
|---|---|
| ماندهٔ صورتحساب بانک | ۸۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| + واریز در راه | ۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| − چکهای پرداختنشده | (۱۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰) |
| ماندهٔ اصلاحشدهٔ بانک | ۷۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| ماندهٔ دفاتر | ۷۸۰٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| − کارمزد ثبتنشده | (۵۰۰٬۰۰۰) |
| − چک برگشتی ثبتنشده | (۵٬۰۰۰٬۰۰۰) |
| ماندهٔ اصلاحشدهٔ دفاتر | ۷۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
وقتی دو عدد اصلاحشده برابر شدند، مغایرت توضیح داده شده است.
اینفوگرافیک تعاملی
مغایرت را خودتان صفر کنید
همان مثال مقاله: هر قلم را بزنید تا ثبت شود و ببینید مغایرت چطور از بین میرود.
مغایرت باقیمانده۵۹٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال
ماندهٔ بانک ۸۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ و ماندهٔ دفاتر ۷۸۰٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال است.
خطاهای رایج
- مغایرت را فقط پایان سال گرفتن؛ در این صورت پیدا کردن یک خطای کوچک در هزاران ردیف بسیار سخت میشود.
- پاککردن اقلام باز قدیمی بدون پیگیری.
- نگهداشتن صورت مغایرت بدون امضای تهیهکننده و تأییدکننده.
پیشنهاد: مغایرت را هر ماه و در ۵ روز اول ماه بعد بگیرید. بستهٔ قالبهای اکسل حسابداری یک قالب مغایرتگیری با تطبیق خودکار دارد.
